Tütünle mücadelede yeni düzenlemeler için taslak hazır
Tütünle mücadelede yeni düzenlemeler kapsamında gençlere ömür boyu satış yasağı, açık alanlarda özel içim bölümleri ve standart paket uygulaması gündemde.
Sağlık Bilimleri Üniversitesi Gülhane Tıp Fakültesi Halk Sağlığı Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Toker Ergüder, tütün ürünlerinin satışına ve kullanımına yönelik yeni kanun teklifinin hazırlık sürecine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Sağlık Bakanlığının yaklaşık bir yıldır üzerinde çalıştığı teklifin ekim ayında Türkiye Büyük Millet Meclisine sunulmasının öngörüldüğünü belirten Ergüder, tütünle mücadelede yeni düzenlemeler için kapsamlı bir politika değişikliğine ihtiyaç bulunduğunu söyledi.
Yeşilay Bilim Kurulu üyesi Ergüder, dünya genelinde yaklaşık 1,2 milyar kişinin sigara kullandığını, her yıl yaklaşık 7 milyon insanın tütün kaynaklı nedenlerle hayatını kaybettiğini ifade etti. Dünya Sağlık Örgütünün Tütün Kontrolü Çerçeve Sözleşmesi sonrasında birçok ülkede kullanım oranlarının gerilediğini aktaran Ergüder, Türkiye’nin de 2003’te sözleşmeyi imzaladığını ve 2008’de kapalı alanlarda sigara kullanımını yasaklayan düzenlemeyi yürürlüğe koyduğunu hatırlattı.
Son yıllarda küresel düşüş eğilimine rağmen Türkiye’de tütün kullanımının yeniden artış gösterdiğini belirten Ergüder, özellikle kadınlar ve gençler arasındaki oranlara dikkat çekti. Kadınlarda sigara kullanımının son 10-15 yılda belirgin biçimde yükseldiğini söyleyen Ergüder, bu artışın yaklaşık yüzde 40-50 seviyesinde olduğunu, 15-24 yaş grubundaki kadınlarda ise kullanım oranının yüzde 90’ı aştığını dile getirdi.
Gençlere ve çocuklara yönelik yasaklar gündemde
Taslakta öne çıkan düzenlemelerden birinin, 1 Ocak 2015’ten sonra doğan kişilere tütün ürünlerinin satılmasının ömür boyu yasaklanması olduğu belirtildi. Ergüder, aynı kapsamda bu kişilerin tütün ürünlerini kullanmasının da yasaklanmasının planlandığını ve benzer uygulamaların bazı ülkelerde hayata geçirildiğini söyledi.
Türkiye’deki sigara satışlarının da arttığını aktaran Ergüder, 2012’de yaklaşık 91 bin ton ve 4,5 milyar paket olan satışların 2025’te yaklaşık 160 bin ton ve 8 milyar pakete ulaştığını bildirdi. Tütün endüstrisine karşı daha güçlü politikalar uygulanması gerektiğini vurgulayan Ergüder, hazırlık sürecinde akademisyenler ile sivil toplum kuruluşlarının saha araştırmaları yürüttüğünü kaydetti.
Ergüder ayrıca, 2040’tan sonra Türkiye’de tütün ürünlerinin üretim ve satışının tamamen yasaklanmasına yönelik bir düzenlemenin de taslakta yer aldığını ifade etti. İrlanda, İngiltere, Finlandiya ve Avustralya gibi ülkelerin bu konuda Türkiye’den daha erken tarihler açıkladığını belirtti.
Türkiye’de sigara kullanımına bağlı ciddi bir akciğer kanseri yükü bulunduğunu söyleyen Ergüder, her yıl yaklaşık 35 bin kişinin önlenebilir bir neden olan sigara nedeniyle akciğer kanserinden yaşamını yitirdiğini dile getirdi. Sağlık Bakanlığının çocuklar ve gençlerin korunmasına yönelik koruyucu sağlık hizmetlerine daha fazla ağırlık vermek istediğini belirten Ergüder, sigara paketlerine sağlık vergisi getirilmesinin de değerlendirildiğini söyledi. Bu vergiden elde edilecek gelirin koruyucu ve geliştirici sağlık hizmetlerine aktarılması planlanıyor.
Açık alanlarda özel sigara içme bölümleri planlanıyor
Taslakta kapalı alanların yanı sıra açık alanlara ilişkin yeni kurallar da bulunuyor. Ergüder’in verdiği bilgilere göre lokantaların açık ve kapalı bölümlerinde sigara içilmesinin tamamen yasaklanması, park ve bahçeler ile kamu binalarının bahçelerinde ise dışarıdan görünmeyecek özel sigara içme alanları oluşturulması planlanıyor. Böylece çocuklar ve gençlerin sigara kullanımına maruz kalmasının azaltılması hedefleniyor.
Standart paket ve kimlik doğrulama uygulaması
Kanun teklifinde sigara paketlerinin standartlaştırılmasına yönelik bir düzenleme de öngörülüyor. Ergüder, özellikle kadınlara yönelik pazarlama stratejileri kapsamında piyasaya sunulduğunu belirttiği ince ve “slim” sigaraların, standart paket uygulamasıyla birlikte satıştan kaldırılmasının amaçlandığını söyledi.
Çocukların ve gençlerin tütün ürünlerine erişimini engellemek için kimlik doğrulama sisteminin de gündeme alındığını belirten Ergüder, kredi kartı kullanılarak 18 yaşından küçük kişilerin bu ürünleri satın almasının önüne geçilmesinin hedeflendiğini ifade etti.
1996 ve 2008’de yürürlüğe giren tütün kontrol düzenlemelerinin sigara kullanımını azaltmaya katkı sağladığını belirten Ergüder, yeni teklifin toplumdaki desteğinin de araştırıldığını söyledi. Yeşilay tarafından yaklaşık 7 bin kişiyle yapılan saha çalışmasına göre düzenlemelere verilen destek yüzde 90’ın üzerinde bulunuyor. Sigara kullananlar arasındaki destek oranının ise yaklaşık yüzde 60 olduğu aktarıldı.
