Sığır Sağlığı Yerli Sensörlerle Anlık Olarak İzlenecek
Dört üniversitenin iş birliğiyle geliştirilen yerli sensör projesi, sığır sağlığını anlık olarak izlemeyi hedefliyor.
Dört üniversitenin iş birliğiyle hayvancılık sektöründe dışa bağımlılığı azaltmak amacıyla başlatılan yeni bir proje, sığırların sağlık durumunu anlık olarak izlemeyi mümkün kılacak yerli bir “sensör kapsülü” geliştirmeyi hedefliyor. TÜBİTAK-1005 Ulusal Yeni Fikirler ve Ürünler Araştırma Destek Programı kapsamında desteklenen “Sığır Sağlığının İzlenmesine Yönelik Yerli Rumen Sensör Boluslarının Geliştirilmesi” projesi, Sivas Bilim ve Teknoloji Üniversitesi’nin koordinasyonunda Atatürk Üniversitesi, Erzurum Teknik Üniversitesi (ETÜ) ve Erzincan Binali Yıldırım Üniversitesi (EBYÜ) iş birliğiyle yürütülüyor.
Proje ile, şu anda büyük ölçüde ithal edilen rumen sensör boluslarının yerli imkanlarla üretilmesi amaçlanıyor. Bu sayede Türkiye’de hayvancılıkta dijital dönüşümün hızlandırılması ve sığır sağlığının anlık izlenmesi hedefleniyor.
EBYÜ Elektrik-Elektronik Mühendisliği Bölümü’nden Dr. Öğr. Üyesi Agah Oktay Ertay, sığır sağlığını iyileştirmeye yönelik rumen sensör bolusunun geliştirilmesi çalışmalarının devam ettiğini belirtti.
Ertay, projenin multidisipliner bir yaklaşım benimsediğini ve dört üniversiteden uzman akademisyenlerin katkı sağladığını ifade ederek, “Rumen sensör bolusu, ithal edilen bir ürün. Bu ürünü yerli ve milli imkanlarla üreterek Türkiye’deki sığır yetiştiriciliğinde süt ve et verimini artırmayı hedefliyoruz. Sensörü hayvanın midesindeki rumen bölgesine yerleştiriyoruz. Yerleştirildikten sonra hayvanın midesindeki ortam sıcaklığını ve pH değerlerini sürekli olarak dışarıya aktarıyoruz. Böylece hayvanın midesinde gerçekleşen tüm aktiviteleri gözlemleyebiliyoruz. Bu verileri bilgisayar veya tabletimize alarak, hayvanın gelecekteki süt verimi, kızgınlık dönemi ve et kapasitesini artırma gibi konularda öngörülerimizi güçlendirmiş oluyoruz. Rumen sensör bolusunu yerleştirdiğimizde, hayvanın doğumunun yaklaşması, hastalık durumu gibi sorulara yanıt bulabiliyoruz,” dedi.
Ertay, Türkiye’deki buzağı ölümlerinin yaklaşık yüzde 15 seviyesinde olduğunu, bu oranın rumen sensör bolusunu aktif olarak kullanan ülkelerde yüzde 2-3 seviyelerine düştüğünü kaydetti.
Geliştirilecek ürünün Türkiye’de yaygın bir şekilde kullanılmasının buzağı ölümlerini azaltacağına dikkat çeken Ertay, “Rumen sensör bolusunun dışı polimer malzemeden yapılmış bir ürün. Hayvanın midesine yerleştirildiğinde herhangi bir zarar vermiyor ve 5 yıl boyunca midesinde kalabiliyor. Mideden elde edilen verileri bir veteriner veya çiftçi, tabletini alarak inceleyebiliyor. Verileri inceledikten sonra, ‘Bunun kızgınlık dönemi yaklaşıyor’ veya ‘Doğumu yaklaşıyor’ gibi tespitlerde bulunabiliyor,” şeklinde konuştu.
Rumen sensör bolusunun üretiminin ardından 10 hayvanın midesine yerleştirilerek test edileceğini belirten Ertay, “18 aylık bir proje ile tarımda ve hayvancılıkta dijitalleşmeyi hedefliyoruz. Projenin başarıyla sonuçlanması halinde sürdürülebilir tarım ve hayvancılığın gelişmesine önemli katkı sağlamayı umuyoruz. Ayrıca, 12. Kalkınma Planı’nda yer aldığı gibi Türkiye’deki sığır sayısının artırılması hedefleniyor,” ifadelerini kullandı.
