Gazze’de Ateşkesin İkinci Aşaması: 6 Temel Madde
Gazze’de ateşkesin ikinci aşamasında öne çıkan 6 madde ve gelişmeler hakkında detaylar.
Gazze’de 10 Ekim tarihinde başlayan ateşkesin ikinci aşamasına geçildi. ABD’nin Orta Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, dün akşam yaptığı açıklamada, ABD Başkanı Donald Trump’ın çatışmayı sona erdirmeyi amaçlayan 20 maddelik planı çerçevesinde anlaşmanın ikinci aşamasının başladığını duyurdu. Witkoff, bu aşamanın ‘ateşkes aşamasından silahsızlanma, teknokrat yönetim ve yeniden imar aşamasına’ geçişi kapsadığını belirtti.
Ateşkesin ikinci aşamasında, silahsızlanma, geçici bir yönetimin kurulması ve yeniden imar çalışmalarının başlatılması gibi konular öne çıkıyor. Bu bağlamda 6 temel başlık belirlenmiş durumda.
İlk olarak, Gazze Barış Kurulu’nun oluşturulması dikkat çekiyor. Bu kurul, İsrail’in Gazze Şeridi’nden çekilmesini tamamlamak ve silahsızlanma düzenlemelerini uygulamak amacıyla siyasi ve güvenlik zeminini hazırlamak için geçici bir heyet olarak tanımlanıyor. İsrail’in Yedioth Ahronoth gazetesinde yer alan habere göre, Trump’ın başkanlığını üstleneceği Uluslararası Barış Konseyi’nin sahadaki temsilcisi olarak eski Birleşmiş Milletler Orta Doğu Barış Süreci Özel Koordinatörü Nickolay Mladenov’un atanması bekleniyor. Mladenov’un, Trump’ın planının uygulanmasını denetlemesi ve teknokrat Filistin yönetimi ile Barış Konseyi arasında köprü kurması hedefleniyor. Konseyin yapısının ise 23 Ocak’ta İsviçre’deki Davos Forumu’nda açıklanması planlanıyor.
İkinci madde, İsrail’in Gazze’den ek geri çekilmesi. İsrail ordusunun Gazze’nin güney ve doğu şeritleri ile kuzeydeki geniş alanlardan çekilmesi öngörülüyor. Ancak İsrail kamu yayın kuruluşu KAN, Hamas’ın silahsızlandırılması konusunda ilerleme kaydedilmeden kontrolündeki bölgelerden çekilmeye niyetinin olmadığını bildirdi. Yedioth Ahronoth gazetesi ise, Tel Aviv’in Filistinli grupların silahsızlanmayı reddetmesi durumunda askeri müdahale olasılığına hazırlandığını öne sürdü.
Üçüncü olarak, Filistinli grupların silahsızlandırılması konusu gündemde. Hamas, silahlı gücünü koruma konusundaki tutumunu sürdürürken, Filistin devletinin kurulmasını garanti altına alan her türlü öneriye açık olduğunu belirtiyor. Hamas, BM tarafından ‘işgalci güç’ olarak tanımlanan İsrail’e karşı bir ‘direniş’ hareketi olduğunu vurguluyor.
Dördüncü madde, Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi’nin kurulması. Türkiye, Mısır ve Katar, çarşamba günü yaptıkları ortak açıklamada, geçiş döneminde Gazze Şeridi’ni yönetmek üzere Ali Şaath’ın başkanlığında Filistinli yetkililerden oluşan bir teknokrat komite kurulmasını memnuniyetle karşıladıklarını bildirdi. Bu komitenin, İsrail ordusunun çekildiği bölgelerde sivil işleri ve temel hizmetleri yönetmesi bekleniyor. BM Güvenlik Konseyi’nin 18 Kasım’da kabul ettiği karar tasarısı, Gazze’de Trump liderliğindeki Gazze Barış Kurulu denetiminde, bağımsız teknokratlardan oluşan geçici bir Filistin hükümeti tarafından yönetilmesini öngörüyor.
Beşinci madde, Gazze’nin yeniden imarı. İsrail saldırıları sonucunda sivil altyapısının yüzde 90’ı tahrip olan Gazze’de geniş çaplı bir imar süreci başlatılması hedefleniyor. BM, bu imarın maliyetini yaklaşık 70 milyar dolar olarak tahmin ediyor. Yeniden imar çabaları kapsamında Refah Sınır Kapısı’nın durumu ise belirsizliğini koruyor. Witkoff, sınır kapısının açılmasıyla ilgili bir açıklama yapmazken, İsrail basını Netanyahu’nun sınır kapısını Gazze’de cesedi bulunan son İsrailli esir Ran Gvili için bir koz olarak kullandığını iddia ediyor.
Son olarak, ABD’nin Gazze’de istikrarı sağlamak amacıyla bir ‘Uluslararası İstikrar Gücü’ oluşturma çalışmaları sürüyor. Washington’ın bu gücü oluşturmak üzere en az üç ülkeyle (İtalya, Pakistan, Bangladeş veya Azerbaycan) anlaştığı ifade ediliyor. BM Güvenlik Konseyi kararına göre, bu gücün 2027 sonuna kadar görev yapması gerekiyor.
Mısır’ın davetiyle Kahire’de bir araya gelen Filistinli gruplar, Gazze’yi yönetmek üzere ‘Gazze Yönetimi Ulusal Komitesi’ kurulması çabalarını desteklediklerini bildirdi. Gruplar, Gazze Barış Kurulu’na ‘İsrail’in Filistin halkına yönelik saldırılarını durdurması için baskı yapma’ çağrısında bulunarak, sınır kapılarının açılmasını, yardımların girişini ve İsrail’in tamamen çekilmesini talep etti.
Gazze’deki Sağlık Bakanlığı verilerine göre, ateşkesin yürürlüğe girmesinden bu yana İsrail’in saldırılarında 451 Filistinli hayatını kaybederken, bin 241 kişi yaralandı. 7 Ekim 2023 tarihinden bu yana hayatını kaybedenlerin sayısının ise 71 bin 441’e, yaralı sayısının 171 bin 329’a ulaştığı bildirildi.
