F-35 üretim maliyeti yüzde 11’in üzerinde yükseldi
F-35 üretim maliyeti yeni partilerde yeniden arttı. F-35A’nın fiyatı 92 milyon dolara çıkarken, gelişme Türkiye’nin programa dönüş ihtimalini etkileyebilir.
ABD öncülüğündeki F-35 programında yeni üretim partilerine ilişkin fiyatlar açıklandı. Militarnyi’nin aktardığı verilere göre F-35A ve F-35B modellerinin uçuşa hazır maliyeti önceki partilere kıyasla yüzde 11’den fazla arttı. Uçak gemilerinde kullanılmak üzere tasarlanan F-35C’deki yükseliş ise yüzde 8,5 olarak kaydedildi. Air & Space Forces Magazine, 3 Eylül tarihli haberinde F-35A’nın fiyatının 82,5 milyon dolardan yaklaşık 92 milyon dolara çıktığını bildirdi.
Yeni fiyatlar açıklandı
ABD F-35 Ortak Program Ofisi’nin rakamlarına göre F-35B’nin uçuşa hazır maliyeti 109 milyon dolardan yaklaşık 121,4 milyon dolara yükseldi. F-35C’nin fiyatı da 102,1 milyon dolardan 110,8 milyon dolar seviyesine çıktı. Bu tutarlar yalnızca uçağın satın alma bedelini kapsıyor; eğitim, bakım, yedek parça, altyapı ve uzun vadeli işletme giderleri hesaba katıldığında toplam maliyet daha da artıyor.
F-35 üretim maliyeti, programın seri üretimle zaman içinde düşürülmesi beklenirken yeniden gündeme geldi. Lockheed Martin ile ABD Savunma Bakanlığı, 2025 yılında 18’inci ve 19’uncu üretim partilerini kapsayan 296 uçaklık, yaklaşık 24,3 milyar dolar değerinde anlaşmayı kesinleştirmişti. Şirket, uçak başına maliyet artışının genel enflasyon oranının altında kaldığını savunmuştu.
Savunma sanayisinde üretim baskısı
Fiyat artışının yalnızca tek bir sözleşmeye özgü olmadığı değerlendiriliyor. ABD savunma sanayisi, devam eden savaşlar nedeniyle üretim kapasitesini artırma baskısıyla karşı karşıya. Reuters’ın temmuz ayında aktardığına göre Lockheed Martin, 2026 yılına ilişkin satış ve kâr beklentilerini yükseltti. Şirketin havacılık faaliyetlerindeki büyümede F-35 üretimindeki artışın da etkili olduğu belirtildi. Pentagon’un Ukrayna ve Orta Doğu’daki çatışmaların ardından mühimmat stoklarını yenilemeye çalışması da sektördeki kapasite baskısını artırıyor.
Türkiye’nin programa dönüş ihtimali
F-35 fiyatlarındaki son yükseliş, Türkiye bakımından da önem taşıyor. Ankara, programın ortakları arasında yer alırken uçağın üretim sürecine sanayi katkısı sunmuştu. Ancak Rusya’dan S-400 hava savunma sistemi alınmasının ardından Türkiye, 2019 yılında programdan çıkarıldı.
Türkiye’nin F-35 programına dönüş ihtimali, ABD Başkanı Donald Trump’ın Ankara’da düzenlenen NATO Zirvesi sırasında F-35 satışına yeniden olumlu yaklaşmasıyla tekrar gündeme geldi. Buna rağmen satış ve programa dönüş süreci henüz kesinleşmiş değil.
