Türk Bilim Kadını Uzay Biyolojisine Önemli Katkılar Sunuyor
Ege Üniversitesi’nden Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday, uzay biyolojisi alanında yaptığı çalışmalarla dikkat çekiyor.
Ege Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü’nde öğretim üyesi olarak görev yapan Doç. Dr. Rengin Özgür Uzilday, uzayda bitki yetiştirme konusundaki çalışmalarıyla bilim dünyasına önemli katkılar sağlıyor. 2006 yılında Ege Üniversitesi’nden mezun olduktan sonra Japonya’nın Kumamoto Üniversitesi’nde yüksek lisans eğitimini tamamlayan Uzilday, 2010 yılında Ege Üniversitesi’ne dönerek doktora çalışmalarına başladı. Bitki moleküler biyolojisi ve fizyolojisi alanında yürüttüğü araştırmalarla dikkat çeken Uzilday, 2021 yılında Japonya’daki Tohoku Üniversitesi’nde mikro yerçekimi laboratuvarında araştırmacı olarak görev aldı.
Uzilday, Türkiye’nin uzay biyolojisi alanındaki ilk deneylerinden birinin yürütücüsü olarak, TÜBİTAK’ın projelerine katkıda bulundu. Eşi Doç. Dr. Barış Uzilday ile birlikte, ilk Türk astronotu Alper Gezeravcı’nın Uluslararası Uzay İstasyonu’nda gerçekleştirdiği deneylerin başında yer aldı. Bu deneyde, ekstrem halofit bitkisi olan Schrenkiella Parvula’nın tuz stresine verdiği tepkiler uzay ortamında incelendi.
Uzilday, çalışmalarına Türkiye Uzay Ajansı’nın koordinasyonunda devam ederek, hastalık ve çevresel strese dayanıklı bitki çeşitleri geliştirmek için Çin Ulusal Uzay İdaresi’nin “Shijian-19” uydusuna Arabidopsis bitkisi tohumları gönderdi.
Uzayda bitki yetiştirme konusundaki odak noktası mikro yerçekimi koşulları olan Uzilday, Ay ve Mars toprağı benzeri regolit kullanarak yürüttüğü projelerde uzay ortamına özgü koşullarda daha dayanıklı bitki türlerini araştırıyor. “Dünyada ekstrem koşullarda yetişen türler uzayda da yetişebilir mi?” sorusu üzerine laboratuvar çalışmaları ve denemeler gerçekleştirdiklerini belirten Uzilday, elde ettikleri verileri tarım biyoteknolojisi alanındaki bilim insanlarının kullanımına sunduklarını ifade etti.
Uzayda gerçekleştirilen ıslah çalışmalarının dünya tarımına da katkı sağladığını vurgulayan Uzilday, uzaya gönderilen tohumların doğal mutasyonlar geçirdiğini ve bu süreçte radyoaktif atık oluşmadığını belirtti. Bu yöntemle daha uygun maliyetlerle mutant bitkiler elde ettiklerini ve bu türlerin dünyada daha iyi koşullarda yetişip yetişemeyeceği üzerine araştırmalar yaptıklarını söyledi.
11 Şubat Uluslararası Bilimde Kadın ve Kız Çocukları Günü dolayısıyla kız öğrencilere de mesaj veren Uzilday, “Dünyada keşfedilmeyi bekleyen çok şey var, uzayda da keşfedilmeyi bekleyen birçok şey bulunuyor. Laboratuvar çalışmaları ve biyoloji alanındaki projelerde daha fazla kız öğrencinin yer almasını umuyorum. Umarım çalışmalarımız ilham kaynağı olur,” dedi.
