Therese Bohman: Andromeda’da edebiyatın gücü

Therese Bohman, Andromeda romanında yayıncılık dünyasını, kuşaklar arası ilişkiyi ve edebiyatın yalnızlığı azaltan bir bağ kurma gücünü anlatıyor.

Therese Bohman’ın Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları tarafından Yonca Metesoy çevirisiyle yayımlanan romanı Andromeda, yayıncılık dünyasının değişimini ve edebiyat etrafında kesişen iki farklı kuşağın hayatını konu alıyor. Roman, bir yayınevinde stajyer olarak çalışmaya başlayan Sofie ile deneyimli editör Gunnar arasındaki karmaşık ilişkiye odaklanıyor.

Bohman, romanı öncelikle iki karakter arasındaki alışılmadık bağı anlatma isteğiyle yazdığını belirtiyor. Sofie ile Gunnar arasındaki ilişkinin romantik ya da cinsel bir yöne ilerlememesinin özellikle önemli olduğunu söyleyen yazar, bu ilişkinin dinamiğini yayıncılık sektörünün dönüşümüyle birlikte ele alıyor. Gunnar’ın yaşam öyküsü ile sektörün geçirdiği değişimin birbirini yansıttığını ifade eden Bohman, her ikisinin de umut ve başarıyla başlayıp zamanla hayal kırıklığı ve sinizme sürüklendiğini dile getiriyor.

Romanın iki başkarakteri arasındaki bağda hayranlık, güç, onaylanma ihtiyacı ve yalnızlık iç içe geçiyor. Sofie’nin bir akıl hocasına ihtiyaç duyduğunu, Gunnar’ın ise hayatının eseri olan Andromeda serisi silinirken ardında bir iz bırakma arzusuyla hareket ettiğini anlatan Bohman, Sofie’nin zamanla Gunnar’ın manevi varisi hâline geldiğini söylüyor.

Kitaba adını veren Andromeda serisi, Bohman’ın romanlarında sıkça işlediğini belirttiği “kayıp altın çağ” fikrinin simgesi olarak öne çıkıyor. Yazar, geçmişte daha iyi ve daha makul bir dünyanın var olduğuna dair düşüncenin çoğu zaman hiç gerçekleşmemiş bir geçmişe duyulan özlem taşıdığını belirtiyor. Sanatın ve edebiyatın, insanı insan yapan acıların ve sevinçlerin binlerce yıl boyunca değişmeden kaldığını gösterdiğini söyleyen Bohman, bu sürekliliğin umut verici olduğunu vurguluyor.

Bohman, yazma sürecinde sezgilerine güvendiğini ve kendisini bir teorisyenden çok romantik olarak gördüğünü ifade ediyor. Romanı oluştururken büyük ölçüde plan yapmadan ilerlediğini, ardından yoğun bir kurgu ve düzenleme aşamasından geçtiğini anlatan yazar, sezgilerin metne yalnızca düşünerek kurulamayacak bir enerji ve ritim kazandırdığına inanıyor.

Edebiyatın insanları hem yakınlaştırabileceğini hem de yalnızlıklarını görünür kılabileceğini belirten Therese Bohman’a göre, sanat, müzik ve edebiyat sevgisinde buluşmak, insanın anlaşıldığını hissetmesini sağlayan güçlü bir bağ kuruyor. Andromedadaki Sofie ve Gunnar’ın ilişkisini de bu çerçevede değerlendiren yazar, iki yalnız insanın kısa anlar için bile olsa birbirleri sayesinde kendilerini daha az yalnız hissettiğini söylüyor.