Poesium makus talihini yenebilecek mi? Şiir forumu

İBB’nin şiir forumu Poesium, 1991’den 32 yıl sonra yeniden düzenlendi. Üçüncü buluşmanın akıbeti belirsizliğini korurken umutlar sürüyor.

İstanbul Büyükşehir Belediyesi’nin düzenlediği uluslararası şiir forumu Poesium, ilk kez 6-12 Mayıs 1991 tarihleri arasında gerçekleştirildi. İBB Kültür İşleri Daire Başkanlığı’nın düzenlediği etkinliğin genel sekreterliğini Özdemir İnce yürütürken, dönemin daire başkanı Hilmi Yavuz da organizasyonun yönetiminde etkin rol üstlendi.

1991’deki Poesium, Türkiye’de bir belediyenin öncülüğünde gerçekleştirilen ilk büyük uluslararası şiir organizasyonu olması bakımından önem taşıyordu. Etkinliğe Türkiye’den 24, yurt dışından 21 şair davet edildi. Ancak Türk şiirinin dünyaya tanıtılması amacıyla düzenlenen forum, daha başlamadan temsil ve seçim tartışmalarının odağına yerleşti. Davet edilen ve edilmeyen şairler üzerinden yürüyen tartışmalar uzun süre devam etti.

İlk Poesium’a Türkiye’den Gülten Akın, Sabahattin Kudret Aksal, Melih Cevdet Anday, Ataol Behramoğlu, İlhan Berk, Salâh Birsel, Necati Cumalı, Cevat Çapan, Fazıl Hüsnü Dağlarca, Arif Damar, Refik Durbaş, Talât Sait Halman, Özdemir İnce, Şükran Kurdakul, Ahmet Oktay, Kemal Özer, Ülkü Tamer, Güven Turan, Hilmi Yavuz ve Can Yücel katıldı. Cahit Külebi, Ahmed Arif, Attilâ İlhan ve Sezai Karakoç davet edilmelerine rağmen foruma katılmayacaklarını açıkladı. Ece Ayhan, Enis Batur ve Hulki Aktunç gibi şairlerin davet edilmemesi de eleştirildi.

Tepkiler yazılı açıklamalarla sınırlı kalmadı. Genç şairler, etkinliğin düzenlendiği Atatürk Kültür Merkezi’ne giderek salon içinde protesto gösterileri yaptı. Dönemin atmosferinde birçok şair, forumun ikinci kez düzenlenmeyeceğini düşünerek ilk Poesium’da yer almak istiyordu. Oysa organizasyonun iki yılda bir tekrarlanacağı belirtilmişti. Sonuçta bu kaygı gerçekleşti ve iki yıl sonra yeni bir Poesium düzenlenmedi.

İlerleyen dönemde Hilmi Yavuz ile Özdemir İnce’nin Poesium dosyasını kapattığı, belediye yönetiminin de ortaya çıkan tepkilerden memnun kalmadığı konuşuldu. Ancak İBB tarafından bu konuda resmi bir açıklama yapılmadı.

Poesium, ilk buluşmasından 32 yıl sonra yeniden düzenlendi. “Poesium İstanbul 2. Uluslararası Şiir Forumu” adıyla 7-10 Aralık 2023’te Beyoğlu Metrohan’da gerçekleştirilen etkinlikte, sekiz ülkeden 33 şair bir araya geldi. Organizasyonun adında “ikinci” ifadesinin kullanılması, forumun süreklilik kazanacağı ve yeni buluşmalarla devam edeceği beklentisini doğurdu.

2023’te Türkiye’den Adnan Özer, Ahmet Telli, Ataol Behramoğlu, Baki Ayhan T., Cevat Çapan, Enis Batur, Gonca Özmen, Gökçenur Ç., Gülce Başer, Gülseli İnal, Güven Turan, Haydar Ergülen, Hilmi Yavuz, Lale Müldür, Mehmet Özkan Şüküran, Murathan Mungan, Nilay Özer, Ömer Erdem, Pelin Özer, Seyyidhan Kömürcü, Şükrü Erbaş ve Tuğrul Tanyol davet edildi.

İkinci Poesium öncesinde forumun yeniden protesto edilip edilmeyeceği tartışılmıştı. Ancak 2023’te etkinlik, birkaç karşı çıkış dışında kayda değer bir protesto ya da kapsamlı tartışma yaşanmadan tamamlandı.

Etkinliğin tanıtım metinlerinde bir tertip komitesi, düzenleme kurulu veya sanat kurulunun üyelerine yer verilmemesi ise eleştiri konusu oldu. İBB Kültür Dairesi Başkanı Volkan Aslan, 4 Aralık 2023 tarihli bir söyleşide forumun İBB Kültür Dairesi tarafından düzenlendiğini ve etkinliğin içeriğini anlattı; ancak organizasyonda görev alan kurul ya da komitelerin isimleri yine açıklanmadı.

Şair seçiminde Haydar Ergülen’in belirleyici olduğu yönünde değerlendirmeler yapıldı. Seçimi kimin yaptığına ilişkin belirsizlik sürse de 2023 kadrosu genel olarak olumlu karşılandı. Bununla birlikte çok sayıda şairin kapsam dışında kalması, forumun seçim ölçütlerine ilişkin soru işaretlerini tamamen ortadan kaldırmadı. Kamuoyuna yansıyan eleştiriler sınırlı kalsa da, şairler arasında Poesium’da yer alma rekabetinin sürdüğü görüldü.

2023’teki buluşmanın ardından forumun 2024 veya 2025’te tekrarlanması bekleniyordu. Ancak üçüncü Poesium bu yıllarda gerçekleştirilmedi. Etkinliğin geleceğine ilişkin İBB’den resmi bir açıklama da yapılmadı. Bu nedenle forumun ertelenip ertelenmediği ya da tamamen sona erip ermediği belirsizliğini koruyor. 2026’da şiir ve edebiyat etkinliklerinin azaldığı yönündeki değerlendirmeler de tartışmayı genişletiyor.

Poesium’un düzenli aralıklarla gerçekleştirilen kalıcı bir uluslararası şiir buluşmasına dönüşüp dönüşmeyeceği, İBB’nin alacağı karara bağlı. Forumun yeniden hayata geçirilmesi, İstanbul’un şiir alanındaki uluslararası görünürlüğü açısından önemli bir adım olabilir. Poesium’un üçüncü buluşmasına ilişkin açıklamanın İBB Kültür Dairesi’nden gelmesi bekleniyor.